Uitlatingen van een rechter op X tijdens een lopende zaak
Door: Felicia Lakerveld
Voor de rechter geldt het verbod op vooringenomenheid. Dit verbod ziet op het feit dat de rechter onafhankelijk en onpartijdig moet zijn. De rechter moet onafhankelijk zijn tegenover andere rechtsmachten, zoals het Openbaar Ministerie. De rechter moet onpartijdig zijn en moet neutraal zijn ten aanzien van het geschil. Hij heeft geen belang bij het proces. Maar wat als de rechter tijdens een lopende zaak op sociale media een bericht zet? Is de rechter dan nog wel onpartijdig?
Marco Borsato zaak
Op 29 oktober 2025 besluit de rechter een bericht te plaatsen op X terwijl zij op dat moment rechter is bij de lopende zaak tegen Marco Borsato. In haar bericht reageert ze, met haar privéaccount, op een bericht van Saskia Belleman over de zaak. Saskia Belleman zet in een bericht op X dat de aangeefster geen schadevergoeding meer kan vorderen van Borsato, omdat zij in deze zaak geen schadevergoeding heeft gevorderd. De rechter reageert daar op met haar privéaccount op X: “Dat kan wel, maar niet meer bij de strafrechter. Er kan alsnog een civiele procedure over de schadevergoeding worden gevoerd, maar dat gebeurt vrijwel nooit.”
Onpartijdigheid
Het bericht van de rechter op X ziet op het mogelijk ontbreken van de onpartijdigheid. De onpartijdigheid van de rechter wordt verondersteld aanwezig te zijn totdat het tegendeel bewezen wordt.[1] Ook de rechter heeft vrijheid van meningsuiting, maar dat mag geen afbreuk doen aan de onpartijdigheid of onafhankelijkheid. De vrijheid van meningsuiting voor de rechter is beperkt op grond van art. 10 lid 2 EVRM, indien dit noodzakelijk is om het gezag en de onpartijdigheid van de rechterlijke macht te waarborgen.[2] Het bericht dat de rechter op X plaatste kan worden gezien als een informatieve post. Het is dan ook de vraag of de rechter hiermee haar onpartijdigheid schendt. Ze mengt zich immers niet in de inhoudelijke discussie over de zaak. Desondanks had ze deze reactie niet moeten plaatsen, omdat het de afspraak is dat rechters zich niet uitlaten over hun eigen lopende zaken.[3]
Tuchtrechtelijke gevolgen
Een rechter kan tuchtrechtelijk worden vervolgd op grond van art. 46c van de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren. Op vordering van de procureur-generaal kan de Hoge Raad een rechter straffen met een berisping, inhouding van salaris van ten hoogste een halve maand, schorsing van ten hoogste drie maanden of ontslagen worden.[4]
Ook kan degene die een klacht heeft over de wijze waarop de rechter zich tegen hem of haar heeft gehandeld een procedure aanspannen bij de Hoge Raad. Dit wordt ook wel de externe klachtenregeling genoemd in de zin van art. 13a van de Wet op de rechterlijke organisatie.
Wraking
Als een van de procespartijen twijfelt aan de onpartijdigheid van de rechter dan kunnen ze een wrakingsverzoek indienen in de zin van art. 512 WvSv. Om een rechter te kunnen wraken is het voldoende als er een schijn van partijdigheid bestaat.[5] In 2004 is de ‘leidraad onpartijdigheid en nevenfuncties van de rechter’ ingevoerd. Hierin staan aanbevelingen om de onpartijdigheid van de rechter te bevorderen.[6]
Conclusie
Concluderend, de rechter moet onpartijdig en onafhankelijk zijn. De vrijheid van meningsuiting mag beperkt worden van de rechter op grond van art. 10 lid 2 EVRM, indien dit noodzakelijk is om het gezag en de onpartijdigheid van de rechterlijke macht te waarborgen. In deze zaak heeft de rechter een informerend bericht op X geplaatst bij een post van Saskia Belleman. Als een van de procespartijen twijfelt aan de onpartijdigheid van de rechter dan kunnen ze een wrakingsverzoek indienen. Ook kan een van de partijen via de externe klachtregeling een klacht indienen tegen de rechter bij de Hoge Raad.
[1] EHRM 15 december 2005, ECLI:NL:XX:2005:AV1503, ro. 118 (Kyprianou t. Cyprys).
[2] HR 7 maart 2014, ECLI:NL:HR:2014:510.
[3] Online berichtgeving zaak Marco Borsato op rechtpsraak.nl
[4] Art. 46ca lid 1 Wrra
[5] Giesen in Asser Procesrecht 2015/274.
[6] Leidraad onpartijdigheid en nevenfuncties van de rechter te raadplegen op rechtspraak.nl