Is het verplicht om een advocaat te hebben in een strafzaak?
Door: Felicia Lakerveld
Ridouan Taghi zit al een jaar zonder advocaat. Niemand lijkt de zaak op te willen pakken, maar is het hebben van een advocaat in een strafzaak verplicht? En zijn er mogelijkheden om een advocaat te verplichten om iemand bij te staan?
Marengo-proces
Taghi wordt gezien als een van de grootste Nederlandse criminelen die ervan wordt verdacht meerdere moorden (in opdracht) te hebben gepleegd. Ook wordt hij ervan verdacht dat hij leiding heeft gegeven aan een criminele organisatie en het internationaal handelen in drugs. In 2024 is hij door de rechtbank Amsterdam veroordeeld voor deze feiten. Hij kreeg een levenslange gevangenisstraf opgelegd. Hij is tegen deze beslissing in hoger beroep gegaan.
Voor dit hoge beroep heeft hij alleen nog geen advocaat kunnen vinden. Een deel van zijn eerdere advocaten is aangehouden op verdenking van lidmaatschap aan de criminele organisatie. Youssef Taghi is een van de advocaten die is veroordeeld hiervoor. Hij werd in 2021 gearresteerd op verdenking van het doorsluizen van informatie vanuit de gevangenis voor Taghi. Ook Inez Weski werd gearresteerd in 2023 op verdenking van deelname aan de criminele organisatie en werd ook onlangs veroordeeld.
Is er een verplichting om een verdachte bij te staan in een strafzaak?
Inmiddels zit hij al een jaar zonder advocaat. Op grond van art. 13 Advocatenwet kan de Nederlandse Orde van Advocaten een advocaat aanwijzen voor iemand die geen advocaat kan vinden. De lokale deken kan dan een advocaat aanwijzen. Dit is het uiterste redmiddel voor situaties waarin juridische bijstand verplicht of redelijkerwijs noodzakelijk is. Verder moet het aantoonbaar zijn dat geen enkele advocaat bereid is om de zaak aan te nemen.
Het is in het Nederlandse strafrecht niet verplicht om een advocaat te hebben. Anders dan in civiele procedures is het niet verplicht om een advocaat te hebben. Je mag jezelf verdedigen in een strafzaak, maar of dit altijd verstandig is, is de vraag. Indien blijkt dat het aan Taghi zelf te wijten is dat hij geen advocaat kan houden of een nieuwe kan vinden dan komt er een moment dat hij zonder advocaat verder moet gaan.
Als je geen advocaat hebt in een strafzaak kan dit vragen opleveren of het recht op een eerlijk proces in de zin van art. 6 EVRM kan worden gewaarborgd. In de zaak van Taghi kan je je afvragen of hij zelf afstand heeft gedaan van een advocaat doordat hij zoveel advocaten heeft gehad. Indien blijkt dat hij hier zelf afstand van heeft gedaan, is er geen schending van het recht op een eerlijk proces.
Nieuwe advocaten voor Taghi
Begin mei werd bekend dat niemand zich beschikbaar had gesteld om Taghi bij te staan. Het dekenberaad meldde dat de hernieuwde zoektocht naar een advocaat was mislukt. Toen werd er gesproken van een impasse als er geen enkele advocaat is die een verdachte bij wil staan. Recent kwam toch het nieuws naar buiten dat twee advocaten de zaak van Taghi aan willen nemen als ze voldoende tijd krijgen om zich in de zaak te verdiepen. De advocaten Ronald van der Horst en Anique Slijters zijn bereid om hem bij te staan in hoger beroep. Ze stonden eerder ook al de oudste zoon van Taghi bij en de schutter bij de moord op Peter R. de Vries.
Concluderend lijkt het voor Taghi toch goed te komen. Er zijn twee advocaten die de zaak in hoger beroep willen doen, mits ze genoeg voorbereidingstijd krijgen. Als het niet was gelukt om advocaten te vinden voor deze zaak dan zou dit mogelijk een schending van art. 6EVRM op kunnen leveren.